تدوین مضمون‌های استراتژیک دفاعی امنیتی ایجاد سند اولیۀ ترسیم نقشه استراتژیکِ توسعه فناوری هوش مصنوعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای سیاسی،گروه آموزشی ژئوپلیتیک وژئواستراتژیک،دانشکده دفاع ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران، ایران(نویسنده مسئول)

2 دانشیار مدیریت راهبردی دفاعی،گروه آموزشی مدیریت راهبردی،دانشکده دفاع ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران، ایران

3 دانشیار امنیت ملی،دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری امنیت ملی،دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران، ایران

چکیده

این پژوهش، ابتدا با استخراج کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه دفاع و امنیت ملی و ایجاد چارچوبی برای دسته‌بندی آن‌ها، امکان طبقه بندی نظام‌مند از کاربردهای نظامی-امنیتی این فناوری را فراهم می‌آورد. در ادامه، با اتکا به روش فراترکیب در ادبیات پژوهش و همچنین نظر خبرگان، به پرسش اصلی پژوهش که شناسایی مضامین و حوزه‌های استراتژیکِ توسعه این فناوری در بخش دفاعی و امنیتی کشور است، پرداخته شده است. یافته‌های تحقیق در مرحلۀ اول از مقالات و اسناد ملی کشورهای مختلف به روش مطالعه سیستماتیک پژوهش (از طریق روش فراترکیب) استخراج شده است تا مبنایی برای مرحله بعدی پژوهش (مصاحبه) استخراج شود. سپس در مرحلۀ دوم، برای استخراج آرای صاحب نظران، از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. این افراد از طریق روش گلوله برفی انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا مرحله اشباع ادامه یافتند. روش استخراج نظرات، تحلیل تم از متن مکتوب مصاحبه‌ها بود. پایایی تحلیل تم، به دو روش «باز-آزمون» و «بین دو کدگزار» بررسی شد که نشان دهندۀ نتایج قابل قبول بود. یافته‌های مصاحبه، بسیاری از اجزای مدل اولیه بدست آمده در مرحلۀ فراترکیب را تائید می‌کنند، و با توجه به شرایط اختصاصی کشور آن را بومی‌سازی می‌کند. در یافته ها فهرستی از کاربردهای هوش مصنوعی (24 مورد) طبقه بندی شد. و همچنین اهداف متناظر با مضامین استراتژیک (6 مورد)، موانع (13 مورد در چهار گروه) و فعالسازها (17مورد در سه گروه) در توسعه هوش مصنوعی استخراج شد و در نهایت مدل پیشنهادی پژوهش ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات