فصلنامه آماد و فناوری دفاعی

فصلنامه آماد و فناوری دفاعی

الگوی بومی مقابله با جنگ نرم براساس سناریوهای آینده نبرد در حوزه رسانه و ذهن‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه علوم سیاسی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه شاهدتهران، نام شهر تهران، نام کشور.ایران
چکیده
جنگ نرم ماهیت منازعات بین‌المللی را دستخوش دگرگونی بنیادین ساخته‌ است. با ظهور فناوری‌های نوین، ذهن و ادراک انسان‌ها به میدان اصلی نبرد تبدیل شده است. این پژوهش با هدف آینده‌پژوهی جنگ‌ نرم، شناسایی سناریوهای محتمل آینده در حوزه نبرد رسانه‌ای و ذهنی و ارائه الگوی بومی برای مقابله با جنگ نرم انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت و روش، توصیفی‌ـ‌تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهانه است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد آمیخته در سه مرحله اجرا شده است: مرحله کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ خبره با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و نرم‌افزار MAXQDA انجام گرفت و در مرحله کمی از تکنیک دلفی و تحلیل روند برای دستیابی به اجماع نظر خبرگان درباره مؤلفه‌های نهایی استفاده شده است و در مرحله سناریونویسی برای تدوین سناریوهای محتمل آینده، از روش ماتریس عدم‌قطعیت استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که آینده جنگ‌ نرم با چهار سناریو قابل تصویرسازی است: هژمونی الگوریتمی، تجزیه‌طلبی شناختی، بازار آشفته اطلاعات و بازدارندگی شناختی که سناریوی چهارم به‌عنوان سناریوی مطلوب، نیازمند اقدامات پیش‌دستانه و نظام‌مند است. بر اساس این یافته‌ها، الگوی بومی مقابله با جنگ نرم در پنج محور تقویت سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی، ایجاد سامانه‌های پایش و هشدار سریع شناختی، توسعه فناوری‌های تشخیص و مقابله با محتوای جعلی، توانمندسازی ساختارهای حکمرانی رسانه و دیپلماسی شناختی فعال تدوین گردیده است. این پژوهش ضمن تأکید بر ماهیت سیال و پویای جنگ‌ نرم، بر ضرورت بازنگری مستمر در راهبردهای دفاعی مبتنی بر تحولات فناورانه و اجتماعی تأکید می‌نماید
کلیدواژه‌ها
موضوعات