فصلنامه آماد و فناوری دفاعی

فصلنامه آماد و فناوری دفاعی

تبیین تحولات نظام سکونتگاهی در استان‌های غرب کشور و ارزیابی تأثیر آن بر تاب‌آوری زنجیره تأمین دفاعی ج.ا.ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه،ایران
2 گروه پژوهشی آماد و زنجیره تامین، پژوهشکده آماد، فناوری دفاعی و عرصه های نوپدید، دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران،ایران
3 گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا و علوم سیاسی ،دانشگاه جامع امام حسین(ع) ،تهران،ایران
4 گروه جغرافیا انسانی و برنامه ریزی ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران،تهران،ایران،
چکیده
پس از انقلاب صنعتی، شهرها بستر زیرساخت‌های حیاتی زنجیره تأمین بوده‌اند و در آینده با ادغام شهر و مراکز تولیدی در قالب «تولید شهری»، شکل این زنجیره دگرگون خواهد شد. ازسوی‌دیگر، بخش مهمی از فرآیندهای تدارکات، ساخت، ذخیره‌سازی و تحویل در «زنجیره تأمین دفاعی» در بستر شهرها انجام می‌شود. این پژوهش باهدف تبیین تحولات مکانی - زمانی نظام سکونتگاهی در استان‌های غربی ایران (ایلام، کردستان، لرستان، کرمانشاه و همدان) و ارزیابی تأثیر آن بر تاب‌آوری زنجیره تأمین دفاعی ج.ا.ایران انجام شد. پژوهش از نوع کاربردیِ ارزیابی‌محور و با رویکرد کمّی است که با روش‌های رگرسیون خطی چندمتغیره و همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS اجرا شد. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه و نمونه‌گیری هدفمند از 150 نفر از متخصصان شهرسازی، زنجیره تأمین و امور نظامی گردآوری گردید. نتایج رگرسیون نشان می‌دهد که تحولات نظام سکونتگاهی تأثیری مستقیم و بسیار قوی با تبیین 80.2 درصدی بر تاب‌آوری زنجیره تأمین دفاعی دارد؛ به‌طوری‌که «تبدیل‌شدن روستاها به شهرها» ، «سیاست‌های متمرکز برنامه‌ریزی» ، «مخاطرات محیطی سیل و زلزله» ، «توسعه‌یافتگی مناطق مرزی» و «نگهداری و اجرای تأسیسات» قوی‌ترین پیشران‌های مثبت، و «طراحی امنیتی صرفاً کالبدی و موضعی » و «تنوع زیست‌محیطی» عوامل بازدارنده معنادار هستند. تحلیل همبستگی پیرسون نیز رابطه مستقیم و قوی ابعاد «سیاسی - امنیتی» و «حفاظت و تجهیزات» با تاب‌آوری را تأیید می‌کند. در نهایت، ارتقای تاب‌آوری زنجیره تأمین دفاعی کشور مستلزم تعادل سرزمینی، توانمندسازی شهرهای کوچک و میانی مرزی، یکپارچگی در نظام برنامه‌ریزی و تکمیل رویکردهای حفاظتیِ موضعی با الگوی طراحی امنیتیِ شبکه‌ای، منعطف و منطبق بر آمایش سرزمین است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات