طراحی و تبیین علّی مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی‌بر تاب‌آوری سازمانی؛ موردمطالعه: شرکت ملی نفت ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران

4 استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

چکیده

این پژوهش به‌لحاظ هدف کاربردی و ازمنظر ماهیت جزء مطالعات توصیفی محسوب می‌گردد. هدف این پژوهش طراحی و تبیین علّی مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی‌بر تاب‌آوری سازمانی می‌باشد. این پژوهش از روش‌شناسی آمیخته متشکل از تحلیل مضمون و مدل‌سازی معادلات ساختاری بهره گرفته است. داده‌ها تنها ازطریق مصاحبه و پرسشنامه گردآوری شد. جامعه‌ی آماری کیفی شامل خبرگان دانشگاهی و صنعت نفت و در بخش کمی کارکنان ستاد شرکت ملی نفت ایران در سه زیرمجموعه‌ی مناطق نفت‌خیز جنوب، نفت و گاز اروندان و شرکت ملی حفاری ایران بوده است. یافته‌های کیفی ناظر بر ۴۱۶ کد اولیه، ۹۶ مضمون پایه، ۲۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۸ مضمون فراگیر شامل: مدیریت رویدادهای محیطی، حکمرانی تاب‌آوارنه‌ی سازمانی، مقاومت‌گرایی کارکردی، اقتضائات ایجابی، طرح‌واره‌ی اقدامات راهبردی تاب‌آوارنه، بازنمایی تاب‌آورانه‌ی منابع انسانی، توانمندسازی تاب‌آورانه‌ی اطمینان‌بخش کارکنان و اقتدارگرایی راهبردی عملیات سازمانی شدند. یافته‌های کمی نشان‌دهنده‌ی تأثیر مدیریت رویدادهای محیطی بر مقاومت‌گرایی کارکردی و اقتضائات ایجابی و اثرگذاری حکمرانی تاب‌آوارنه بر مقاومت‌گرایی کارکردی و طرح‌واره‌ی اقدامات راهبردی بوده است. همچنین، طرح‌واره‌ی اقدامات راهبردی بر سازه‌های مقاومت‌گرایی کارکردی و اقتضائات ایجابی اثرگذار بوده است. علاوه‌براین، سازه‌ی بازنمایی تاب‌آورانه‌ی منابع انسانی از سازه‌های مقاومت‌گرایی کارکردی و طرح‌واره‌ی اقدامات راهبردی تاب‌آوارنه تأثیرپذیرفته است. درنتیجه، به‌منظور تحقق مدیریت منابع انسانی تاب‌آور در صنعت نفت بایستی به توسعه‌ی نگاهی دیالکتیکی و راهبردی در ساختار تصمیم‌گیری و عملیاتی پرداخت تا بدین‌طریق به تقویت مفروضات بنیادین تاب‌آوری در فضای سازمانی پرداخته شود. همچنین، حکمرانی تاب‌آوارنه را می‌توان به‌عنوان سازه‌ی محوری و طرح‌واره‌ی اقدامات راهبردی تاب‌آوارنه را به‌عنوان بعد مرکزی در الگوی تاب‌آورسازی منابع انسانی به‌شمار آورد.

کلیدواژه‌ها